ඇවිලෙන ගින්නට පිදුරු (7) - බුදුරජාණන්වහන්සේ සහ කිඹුල්වත් නුවර

  

ඇවිලෙන ගින්නට පිදුරු (7) 

- 

බුදුරජාණන්වහන්සේ සහ කිඹුල්වත් නුවර

 

මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රය අවසානයේ මෙසේ දැක් වේ.

එවිට වෙදෙහි පුත්‍රවූ මගධ රටට අධිපති අජාසත් මහරජතෙම රජගහනුවර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාට චෛත්‍යයක් කරවා පූජාසත්කාර කෙළේය. විසාලා මහනුවර වාසීවූ ලිච්ඡවි රජ දරුවෝද විසාලා නම් නුවර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාට චෛත්‍යයක් කරවා පූජා සත්කාර කළාහුය. කිඹුල්වත් නම් නුවර වාසීවූ ශාක්‍ය රජ දරුවෝද කිඹුල්වත් නම් පුරයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශරීරික ධාතූන් වහන්සේලාට චෛත්‍යයක් කරවා පූජා සත්කාර කළාහුය. අල්ලකප්ප නම් නුවර වාසීවූ බුලය නම් රජදරුවෝද, අල්ලකප්ප නම් නුවර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාට චෛත්‍යයක් කරවා පූජාසත්කාර කළාහුය. රාම ග්‍රාමයෙහි වාසය කරන්නාවූ කොලිය රජහුද රාම නම් ගමෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාට චෛත්‍යයක් කරවා පූජා සත්කාර කළාහුය. වෙඨදීප නම් නුවර වාසීවූ බ්‍රාහ්මණ තෙමේද, වෙඨදීපයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාට චෛත්‍යයක් කරවා පූජා සත්කාර කළේය. පාවා නම් නුවර වාසීවූ මල්ල රජ දරුවෝද පාවා නම් පුරයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාට චෛත්‍යයක් කරවා පූජා සත්කාර කළාහුය. කුසිනාරා වැසි මල්ල රජ දරුවෝද කුසිනාරා නුවර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාට චෛත්‍යයන් කරවා පූජා සත්කාර කළාහුය. ද්‍රොණ නම් බ්‍රාහ්මණතෙමේද ධාතු මැන බෙදන ලද නැළිය තබා චෛත්‍යයක් කරවා පූජා සත්කාර කෙළේය. පිප්ඵලිවනිය නම් මොරිය රජහුද පිප්ඵලි වන නම් පුරයෙහි අංගාර ථූප නම්වූ දාගැබක් කරවා පූජා සත්කාර කළාහුය. මෙසේ ශාරීරික චෛත්‍යයෝ අටක් වූවෝය. කුම්භථුප චෛත්‍යය නව වැනි වූයේය. අංගාර චෛත්‍යය දසවැනි වූයේය.

මෙහි බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ධාතූන්වහන්සේලා සඳහා චෛත්‍යයන් කරවූ ස්ථානයන් පිළිබඳව සඳහන් කර තිබේ. එක්තරා මතයක් දරන්නා වූ පිරිසක් මේ ස්ථාන ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා ඇති බව කියයි. තවත් පිරිසක් ඒවා ඉන්දියාවේ ඇති බව කියයි. මේ කථාව නම් ඒ ගැන නොවේ. මේ කථාව 1898 දී ඉංග්‍රීසි ජාතික වතු හිමිකරුවකු විසින් සිදු කරනු ලැබූ සොයා ගැනීමක් සම්බන්ධයෙනි.

ඉන්දු නේපාල සීමාවේ පිප්රාවා නම් ගම මේ ඉංග්‍රීසි ජාතිකයා විසින් පාලනය කළ වත්තක් විය. ඔහුගේ සේවකයන් ද සමඟ ඔහු මේ වත්තේ එක්තරා ස්ථානයක කැණීමක් සිදුකරන ලදි. එම කැණීමේ දී පෙපේ නම් වූ ඔහුට අස්ථි කැබලි කීපයක් සහ ස්වර්ණාභරණ දමා තිබූ බඳුන් කීපයක් හමු විනි. දුටු පමණින් මෙය කුමක්දැයි ඔවුන්ට අදහසක් නොවුන ද බඳුනක තිබූ සටහනක් නිසා ඔවුන්ගේ පුදුමය වැඩි විය. මේ සටහනේ අරුත මුල් අවස්ථාවේ දී සොයා ගැනීමට නොහැකි වුවත් පසුව තහවුරු වූයේ බුදුරජාණන්වහන්සේගේ ධාතූන්වහන්සේලා ඒ බඳුනෙහි ඇති බවයි. එයින් ම 1898 දී සිදු කළ මේ සොයාගැනීම වැදගත් ම සොයාගැනීමක් බවට පත් විය.

ඉහතින් දක්වන්නට යෙදුන මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රයේ දී කිඹුල්වත් නුවර ශාක්‍ය වංශිකයන් විසින් චෛත්‍යයක් තනා බුද්ධ ධාතූන්වහන්සේලාට වන්දනා කළ බවට දැක් වේ. එම චෛත්‍ය නිර්මාණය වීම මේ අනුව ක්‍රි.පූ. 5 වන සියවසේ පමණ විය යුතු ය. සිදුහත් බෝසතුන් ශාක්‍ය වංශිකයෙකි. ලුම්බිණියේ දී බෝසතුන් ඉපදුනත් අවුරුදු 29 ක කාලයක් උන්වහන්සේ ගත කලේ කිඹුල්වත් නුවර ය. ශුද්ධෝදන නැත්නම් සිදුහත් බෝසතුන්ගේ පියා ශාක්‍ය වංශිකයන්ගේ නායකයා විය. එම වංශිකයන්ට ය බුදුරජාණන්වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ධාතූන්වහන්සේලා කොටසක් ලැබුනේ. එය ශාක්‍ය වංශිකයන්ට එක් අතකට උරුමයෙන් ලැබූවක් ලෙසින් ද සැලකිය හැකි වේ. ඔවුහු එම ධාතූන්වහන්සේලා චෛත්‍යයක තැන්පත් කිරීමට කටයුතු කරනු ලැබූ හ.

කාලයත් සමඟ ඊයේ දිනය යටපත් වේ. එය සාමාන්‍ය ලෝක ස්වභාවයයි. කාලයේ බලපෑම කෙසේද යත්, ගංගා මාර්ග පවා වෙනස් වේ. දේශ සීමා වෙනස් වේ. මහා වනාන්තර කාන්තාර බවට පරිවර්තනය වේ. බොහෝ දේ කාලයාගේ ඇවෑමෙන් මිනිස් මතකයෙන් ද මැකී යයි.

ඉන්දියාවේ දී බුදුදහමට සිදුවූයේ ද එයයි. 12 වන සියවස අවසන් වන විට දී පමණ ඉන්දියාවේ බුදුදහම භාවිතා වීම අවම තත්ත්වයට පත් විනි. නමුත් ක්‍රි.ව 6 වන සියවස පමණ වන විටදී බුදු දහම ඉන්දියාවේ රාජ්‍ය දහමක් ලෙසින් ද තිබිණි. බලන්න කාලය මැව් වෙනසක අරුම ය. බුදුදහම පරිහානියට පත්වීමත් සමඟ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ද පරිහානියට පත්වන්නට විය. ඒ සඳහා සතුරු ආක්‍රමණ මෙන්ම අන්‍යාගාමික බලපෑමද හේතු විනි.

කෙසේවෙතත් ඉංග්‍රීසීන් විසින් ඉන්දියාව යටත් කර ගැනීමත් සමඟ 19 වන සියවසේදී මේ තත්ත්වය ද වෙනස් වන්නට විය. ඒ සඳහා අවුරුදු 800 ක් පමණ බලා සිටීමට සිදු ව තිබිණි. ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෝ ඒ වන විට පරිහානියට පත් ව තිබූ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවලට පණ දීම සඳහා උත්සාහ දරන්නට විය. සමහරුන් මෙය හැඳුන්වන්නේ පුරාවස්තු මංකොල්ලයක් ලෙසිනි. ඕනෑම දෙයක් නොයෙක් ආකාරයෙන් දැකීමේ හැකියාව මනුෂ්‍යයාට ඇත.

මා ඉහතින් සඳහන් කළ විලියම් පෙපේ යනු පුරාවිද්‍යාඥයකු නොවේ. 1898 දී ඔහු වර්තමාන උත්තර් ප්‍රදේශයේ සිද්ධාර්ත් නගර් (එදා බිර්ද්පූර්) හි පිප්රාවා හි ඔහුට අයත් වත්තේ කැණීමක් සඳහා තම සේවකයන් යොමු කළේ ය. ඒ කැණීමට ලක් වූ ස්ථානය ගල් මත ගොඩ නැගී තිබූ කන්දකි. 

ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි - කැණීමට පෙර ස්ථූපය

 

අඩි 18 ක් පමණ ගැඹුරට කණින විට ඔවුන්ට හමු වූයේ කුඩා බඳුන් පහක් තැන්පත් කර තිබූ විශාල ප්‍රමාණයේ ගල් වලින් තැනූ පෙට්ටියකි. ඒ බඳුන් තුළ අස්ථි කැබලි, අළු, රත්‍රං මෙන්ම සිය ගණනක් වූ ස්වර්ණාභරණ විය. 

ඡායරූපය අන්තර්ජාලයෙනි - පෙට්ටිය

 

ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි - ගල් පෙට්ටිය

ඉන් එක් බඳුනක පහත සඳහන් සටහන ලියා තිබිණි.

‘සුඛිතිභතිනම් සභාගිනිකනම් සපුතදලානම් යම් සලිලනිධානෙ බුධස භගවතෙ සකියානම්‘

සරලව ගත්විට මෙහි අර්ථය වන්නේ ‘බුදුරජාණන්වහන්සේගේ ශාක්‍ය වංශිකයන්ට ලැබුණු ධාතූන් වහන්සේලා‘ යන්නයි. 

ඡායාරූප අන්තර්ජාලයෙනි - ධාතු මංජුසා

 

ඡායාරූප අන්තර්ජාලයෙනි - බෙදා හැරීමට පෙර ධාතූන්වහන්සේලා

ඡායාරූප අන්තර්ජාලයෙනි - බෙදාහැරීමට පෙර ධාතූන්වහන්සේලා සහ අයිතම 

ඡායාරූප අන්තර්ජාලයෙනි - හමු ව ඇති තවත් අයිතම

 

ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි - මෙය පෙපේ විසින් සියම් රජු වෙත පරිත්‍යාග කරන ලදි.

කෙසේවෙතත් මේ සටහන ටික කලකදී ප්‍රශ්නගත විනි. ඒ එහි නිර්ව්‍යාජත්වය කීප දෙනකු විසින් ම ප්‍රශ්න කිරීම හේතුවෙනි. අදාළ සටහන, ඉදිරිපත් වූ මතයට අනුව අවම වශයෙන් බුද්ධ පරිනිර්වානයට අවුරුදු 100 ක් හෝ 150 ක් පමණ පසුව කරනු ලැබූ සටහනක් විය. එවිට මේ හමු වූ අයිතම බුදුරජාණන්වහන්සේගේ ම ද යන ප්‍රශ්නය ඇති විනි. 

ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි

 

මේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සැඟ වී තිබුනේ ක්‍රි.පූ.3 වන සියවසේ දී අශෝක රජු විසින් කරවනු ලැබූ සාංචි ස්ථූපයේ ය. එහි අශෝක රජු විසින් බුදුරජාණන්වහන්සේගේ ධාතූන්වහන්සේලා මුල් අවස්ථාවේදී තැන්පත් කර තිබූ ස්ථානවලින් රැගෙන ඉන්දියාව පුරා බෙදා හැරීම පිළිබඳව වන රූප නිර්මාණය කර තිබේ. එයින් පෙපේ සොයාගත් ධාතූන්වහන්සේලා ශාක්‍ය වංශිකයන් විසින් ම තැන්පත් කරනු ලැබූ ඒවා නොව එසේ තැන්පත් කරනු ලැබූ ධාතූන්වහන්සේලා නැවත අශෝක රජු විසින් තැන්පත් කරනු ලැබූ බවට වන මතය ඉදිරිපත් විනි.

මේ ඔස්සේ ගමන් කරන විට තවත් ප්‍රශ්නයක් මතු වෙයි. පිපරාවා ස්ථූපය සොයා ගත් ස්ථානය බෝධිසත්වයන්වහන්සේ වාසය කළ කිඹුල්වත් නුවර ද යන්න ඒ ප්‍රශ්නය යි.

උක්ත ප්‍රශ්නයට ඉදිරිපත් වූ විශේෂඥ මත කීපයකි. ඒවා තනි මතයක් නොවිනි. එක් පිරිසක් ෆා හියන් සහ හ්‍යුත් සාන් වාර්තා ද ආශ්‍රිත කර ගනිමින් කියන්නට වූයේ නේපාලයේ තිලාර්කොට් ලුම්බිණිය වන බවයි. ඒ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ කරනු ලැබූ කැණීම් වලින් සොයාගත් පුරාවස්තු අනුව තිලාර්කොට් ද අතීතයේ වැදගත් ස්ථානයක් බවට සනාථ කරන ලදි.

මේ විවාදය අවසන් වූයේ 1971 දී ය. ඉන්දියානු පුරාවිද්‍යා ආයතනයේ කේ.එම්. ශ්‍රීවස්ථව් විසින් පිප්රාවාහි කැණීම් නැවතත් සිදු කරන ලදි. ඔහු පෙපේ සිදු කලාට වඩා වැඩි ගැඹුරට කැණීම් සිදු කල අතර එහිදී තවත් අයිතම හමු විය.

මෙසේ හමු වූ එක් බඳුනක අස්ථි කැබලි 12 ක් වූ අතර එකක අස්ථි කැබලි 10 ක් තිබිණි. එම අයිතම කිසිඳු ගැටළුවකින් තොරව ක්‍රි.පූ. 5 වන සියවසේ බවට කාල නිර්ණය කිරීමට හැකි විය. හමු වුණු ටෙරාකොටා මුද්‍රාවල ‘ඕම් දේවපුත්‍ර විහාරෙ කපිලවස්තු සංඝ‘ සහ ‘මහා කපිලවස්තු භිඛු සංඝ‘ යන සඳහන් තිබිණි. ඒ අනුව මේ කපිලවස්තුව බවත්, එය ඉන්දියාවේ බවත් නිශ්චිතව සනාථ ව තිබේ.

අද පෙපේ විසින් සොයාගත් බඳුන කල්කටාවේ ඉන්දියානු කෞතුකාගාරයේ ද, ශ්‍රීවාස්ථව් විසින් සොයා ගත් ධාතූන්වහන්සේලා නව දිල්ලියේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ද ප්‍රදර්ශනය සඳහා තැන්පත් කර තිබේ. පෙපේ විසින් සොයා ගත් ධාතූන්වහන්සේලාගෙන් කොටසක් ලංකාවේ ද තැන්පත් කර ඇත්තේ වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති ස්වාමීන්වහන්සේ සහ සියම් ජාතික ජිනවරාවංශ හිමි හේතුවෙනි. 

ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි - ජිනවරාවංශ හිමි

 

ඡායාරූප අන්තර්ජාලයෙනි.

ඡායාරූප අන්තර්ජාලයෙනි.

 

ශ්‍රී ලංකාවේ දී බුදුන් වහන්සේ ලංකාවේ යැයි කියන අය සිටින්නා සේම තවත් රටවල ඒ ඒ රටවල බුදුන් වහන්සේ උපන්නායැයි කියන්නෝ සිටී. නමුත් ඔවුන්ට බුදුරජාණන්වහන්සේ හා සෘජුව සම්බන්ධ කළ හැකි පිළිගත හැකි කිසිඳු සාක්ෂියක් ඉදිරිපත් කිරීමට නොහැක. එවැනි තත්ත්වයකදී පිප්රාවෙන් හමු වූ ධාතූන්වහන්සේලා බුදුරජාණන්වහන්සේගේ ගිහි වංශය පිළිබඳව සහ එය පැතිර තිබූ ප්‍රදේශය පිළිබඳව නිශ්චිත සාධක ඉදිරිපත් කර තිබේ. 

ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි - අද ඔබට හමුවන ස්ථූපය

කේසාරිය ස්ථූපය

 කේසාරිය ස්ථූපය.

 

බෞද්ධයන් ඉතා අගය කොට සලකන සූත්‍රයකි කාලාම සූත්‍රය. සියල්ලෝම නම දන්නේ නමුත් අන්තර්ගතය නොදන්නා හෝ දැන ගැනීමට උත්සුක නොවන සූත්‍රයකි. එම නිසා ලිපිය අවසානයේ සූත්‍රය උපුටා දක්වා ඇත. කෙසේවෙතත් ටික වේලාවකට අපි ඒ සූත්‍රය අමතක කරමු.

මේ කාලාම සූත්‍රය බුදුරජාණන්වහන්සේ දේශනා කරන්නේ කේසපුත්තිකයන්ට ය. එනිසා කේසපුත්ත සූත්‍රය ලෙසින් ද මෙය හැඳින්වේ. කාලාම සූත්‍රයට අනුව බුදුරජාණන්වහන්සේගේ කාලයේ දී කේසපුත්ත ග්‍රාමයේ වාසය කර ඇති ජනතාව හඳුන්වා ඇත්තේ කාලාම වරුන් ලෙසිනි. ඔවුන් ක්ෂත්‍රියවරුන් ද වේ. සූත්‍රයේ මෙසේ දැක් වේ.

එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසොල් ජනපදයන්හි මහත් භික්‍ෂු සංඝයා සමග චාරිකාවෙහි වඩිනුයේ කාලාම නම් ක්‍ෂත්‍රියයන්ගේ කෙසපුත්ත නම් නියම්ගම යම් තැනෙක්හිද, එහි වැඩි සේක.

සමහරුන් විසින් කොසොල් ජනපදය ලංකාවේ ඇති බවට කරුණු දක්වයි. කෙසේවෙතත් ඔවුන් විසින් මෙතෙක් මේ කේසපුත්ත ගම නිශ්චිතව දක්වා ඇත්ද යන්න මා නොදනිමි. කෙසේ දැක්වූවත් ඒ සඳහා ඔවුන්ට උපකාර වන්නේ පුරාවිද්‍යාත්මක මූලාශ්‍ර නම් නොවේ.

නමුත් අපේ කථාව ඒ ගැන නොවේ. කේසපුත්තයෙන් හමු ව ඇති අදටත් දක්නට ලැබෙන කේසාරියා ස්ථූපය සම්බන්ධයෙනි.

පිරිනිවන සඳහා බුදුරජාණන්වහන්සේ විශාලාවේ සිට කුසිනාරාව කරා ගමන් කරනා අවස්ථාවේ දී කේසාරියා ග්‍රාමයේ ප්‍රමාණවත් කාලයක් වැඩ සිටින ලදි. ඉන්දියානු විශ්වාසයට අනුව මේ ගමනේ දී ලිච්ඡිවීන් බුදුරජාණන්වහන්සේ පසුපස ගමන් කර ඇති අතර තමන්ගේ දන් වැළඳූ පාත්‍රය ලබා දීමෙන් පසුව මෙහිදී ඔවුන්ව ආපසු හරවා යැවීමට බුදුරජාණන්වහන්සේ කටයුතු කර ඇත (1).

එම ස්ථානයේ කේසාරිය ස්ථූපය කරවන්නට ඇති බවට එක් විශ්වාසයක් වේ.

පෙර කී කාලාම සූත්‍රය දේශනා කළ ස්ථානයේ කේසාරිය සූත්‍රය කරවන්නට ඇති බවට තවත් විශ්වාසයක් වේ (2) .

ලිච්ඡිවීන් විසින් බුදුරජාණන්වහන්සේගේ පිරිනිවනින් පසුව කේසාරිය ස්ථූපය මැටි වළින් බඳින්නට ඇති බව කියයි (3).

පසුව අශෝක කාලයේ දී එකී ස්ථූපය ප්‍රතිශංස්කරණය කිරීම සිදු ව ඇත (4). අශෝක කුලුණක් මෙහිදී ද හමු වී තිබීම ඊට හේතු ව වේ.  කේසාරියා ප්‍රදේශය මෞර්ය පාලනයට මෙන්ම ලිච්ඡවී පාලනයට ද යටත් ව තිබූ ප්‍රදේශයකි. කෙසේවෙතත් දැනට දක්නට ඇති ස්වරූපයට ස්ථූපය ප්‍රතිශංස්කරණය කර ඇති බවට සැලකෙන්නේ ගුප්ත යුගයේ දී ය (5).

චීන ජාතික ෆා හියන් භික්ෂුව තම වාර්තා වලදී ලිච්ඡවීන් විසින් බුදුරජාණන්වහන්සේගේ පාත්‍ර ධාතුන්වහන්සේ තැන්පත් කර මේ ස්ථූපය ගොඩ නැංවූ බවට දක්වා තිබේ. හ්‍යුත් සාං භික්ෂුව විසින් ද මේ පිළිබඳව දක්වා ඇතත් පැහැදිලි විස්තරයක් සිදු කර නැත.

1998 වසරේ දී අද දැකිය හැකි තත්ත්වයට ඉන්දියානු පුරාවිද්‍යා ආයතනය විසින් කේසාරියා ස්ථූපය කැණීම් කර අනාවරණය කර තිබේ. කෙසේවෙතත් ඊට පෙර දී එනම් 1800 ගණන්වලදී පවා මේ ස්ථානයේ කැණීම් සිදු කර ඇත. ඉන්දියානු පුරාවිද්‍යා ආයතනයට අනුව අඩි 150 ක් පමණ උසැති මුල් ස්ථූපය කාලයාගේ ඇවෑමෙන් අඩි 123 දක්වා ඛාදනය වී ඇති අතර 1934 දී උතුරු බිහාරයට බලපෑ භූමි කම්පාව හේතුවෙන් අඩි 104 දක්වා කඩා වැටී ශේෂ වී ඇත. මෑත කාලීන කැණීම්වලදී ස්ථූපය වටා සක්මන් මළුවක් පවා තිබී ඇති බවට අනාවරණය වී තිබේ. එසේම කණිෂ්කගේ කාලයට අයත් රන් කාසි පවා මෙහිදී හමු වී තිබේ.

වර්තමාන බිහාර් ප්‍රාන්තයේ දී ඔබට කේසාරියා ස්ථූපය දැකිය හැක. 

සූත්‍රය - අංගුත්තර නිකායේ තික නිපාතයේ මහා වග්ගයේ කාලාම සූත්‍රය 

ඇමුණුම් අන්තර්ජාලයෙනි. 

 

(11.    https://journalsofindia.com/kesaria-buddha-stupa/

(22.   https://en.wikipedia.org/wiki/Kesamutti_Sutta

(33. https://www.abandonedspaces.com/public/the-kesaria-stupa-in-india-built-to-honor-buddhas-final-days.html?firefox=1

(44.  https://www.drishtiias.com/daily-updates/daily-news-analysis/kesaria-buddha-stupa-bihar

(55. https://www.abandonedspaces.com/public/the-kesaria-stupa-in-india-built-to-honor-buddhas-final-days.html?firefox=1

ගග්ගරා රැජිනගේ වැව ලෝකයේ වාර්තාවන පැරණිම වැව ද?

ගග්ගරා රැජිනගේ වැව ලෝකයේ වාර්තාවන පැරණිම වැව ද?

ජල සම්පාදනය ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් අයිති නොවන ලෝකය පුරාම පැවැති ක්‍රමවේදයකි. කෘෂිකර්මාන්තය පවත්වාගෙන යාම සඳහා ජල සම්පාදනය අත්‍යවශ්‍ය විය. ලංකාවේ දී පණ්ඩුකාභය රජු ආශ්‍රයෙන් පළමු වන වැව වාර්තා වේ. අදටත් ඒ වැවේ වතුර අපේ ප්‍රයෝජනයට ගත හැක. කෙසේවෙතත් මේ වැව ලෝකයේ පැරණිම වැව ද?

බුදුරජාණන්වහන්සේ පණ්ඩුකාභයට පෙර ජීවත් වූවෙකි. සාමාන්‍යයෙන් පණ්ඩුකාභයට වසර 100 - 200 කට පමණ පෙර බුදුරජාණන්වහන්සේ ජීවත් ව තිබේ. බුද්ධ කාලයේ දී චම්පා නුවර ජනප්‍රිය නගරයක් ව තිබිණි. චම්පා නම ගොඩ නැගී ඇත්තේ ඒ ප්‍රදේශයේ තිබූ චම්පක නම් මල්ගස් නිසා බව කියයි. ලංකාවේත් මේ ‘චම්පක‘ නම ඇත්තෝ අදත් වෙති. චම්පක මලින් ප්‍රසන්න සුවඳක් හමයි. අදටත් බුදුන් පුදට චම්පක මල් පූජා කිරීමට මා ද ඇතුළු බොහෝ දෙනා ප්‍රිය ය. බුදුරජාණන්වහන්සේ චම්පා නුවරට වැඩි ගමන් විස්තර ගැන ත්‍රිපිටකයේ එතරම් සඳහන් නොවුනත් චම්පා නුවර සිට දේශනා කළ සූත්‍ර කීපයක් ම ත්‍රිපිටකයේ වාර්තා වී තිබේ. එයින් එක් සූත්‍රයක් මේ ලිපියේ අවසානයේ උපුටා දක්වන්නේ ඔබගේ දැන ගැනීමට ය.

බුදුරජාණන්වහන්සේ, අද උතුරු ඉන්දියාවේ පිහිටා ඇති චම්පා නුවරට වැඩි අවස්ථාවලදී බොහෝ විට වාසය කිරීමට තෝරා ගෙන තිබුනේ ‘ගග්ගරා‘ වැව් (පොකුණු) බැම්මයි. එවකට එහි නෙළුම් මල් දහස් ගණනින් පිපී, සුවඳවත්ව තිබූ බව කියැ වේ. එසේම අවට තිබූ චම්පක ගස්වල පිරී තිබූ චම්පක මල් සුවඳ ද පැතිරී තිබී තිබේ. එවැනි සෞන්දර්යාත්මක ස්ථානයක කාලය ගෙවීමට ප්‍රිය නොවන්නේ කවුරුන් ද?

මේ ගග්ගරා වැව, එනමින් ම වූ රැජිනක් විසින් කරවූ බව සඳහන් ය. ඇගේ නම, වැවට ද ලැබී තිබේ. ගග්ගරා වැව් බැම්මේ වැඩ වසමින් දහස් ගණන් භික්ෂු, උපාසක ගණයාට බුදුරජාණන්වහන්සේ ධර්ම දේශනා කර ඇත. අද මේ ස්ථානය ජනප්‍රිය ව ඇත්තේ Sarovana Talarb ලෙසිනි. 1900 දී පමණ ප්‍රතිශංස්කරණය කිරීමේ දී බුදුරජාණන්වහන්සේට අදාළ පුරාවස්තුන් හමුව ඇති බව කියතත් මේ වන විට ඊට සිදු ව ඇත්තේ කුමක් දැයි සොයා ගැනීමට නොහැකි වී තිබේ.

මේ වැව, බුද්ධ කාලයට දිව යන වැවකි. අදටත් පවතී. පහතින් උපුටා දක්වන සූත්‍රයේදී ‘පොකුණ‘ ලෙසින් භාවිතා වී ඇති ආකාරය ඔබට දැකිය හැක. නමුත් එය පොකුණක් නොවේ. ඒ බව අද එහි ගිය විට ඔබට ම දැක ගත හැක. සමහරක්විට අභය වැවටත් වඩා විශාල විය හැක. එදා මේ වැව මිනිසුන් විසින් හදා ඇත්තේ ප්‍රයෝජනය සඳහා ය. මෙනිසාවෙනි මා කීවේ ජල සම්පාදනය ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් අයිති නොවන ලෝකය පුරාම පැවැති ක්‍රමවේදයක් බව. අනෙක් අතට එය පණ්ඩුකාභය රජුගේ වැවට වඩා පැරණි ය.

සූත්‍ර විස්තරය - අංගුත්තර නිකායේ සත්තක නිපාතයේ මහායඤ්ඤ වග්ගයේ ඇතුළත්  වම්පෙය්‍යක දානානිසංස සූත්‍රය.

“එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චම්පා නගරය සමිපයෙහිවු ගර්‍ගරා පොකුණු තෙර වැඩ වසණ සේක. එකල්හි බොහෝ චම්පා නගර වැසි උපාසකවරු ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැන්හි පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසෙක සිටියහ. එකත්පසෙක සිටියාවූ චම්පා නගර වැසි උපාසකවරු ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙය සැළ කළහ.

“ස්වාමිනි, ශාරීපුත්‍රයන් වහන්ස, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවෙන් දැහැමි කථාවක් අසා බොහෝ කල් වෙමු. ස්වාමිනි, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමිපයෙහි දැහැමි කථාවක් අසමු නම් ඉතා යහපති.”

“එසේ නම් ඇවැත්නි, පැමිණ සිටි උපෝසථ දිනයෙහි පැමිනෙනු මැනවි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමිපයෙන් දැහැමි කථාවක් ඇසීම ඉතා යහපති.”

“එසේය ස්වාමිනි,” යි ඒ චම්පා නගර වැසි උපාසකවරු ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, අසුන්වලින් නැගිට, උන්වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට ගියහ.

“ඉක්බිති ඒ චම්පා නගර වැසි උපාසකවරු පැමිණ සිටි උපෝසථ දිනයෙහි ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැන්හි පැමිණියහ. පැමිණ, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසෙක සිටියාහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ ඒ චම්පා නගර වැසි උපාසකවරුන් සමග භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙකද, එතැන්හි පැමිණියහ. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එකත්පසෙක හුන්හ. එකත්පසෙක සිටියාවූ ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළකළහ.

“ස්වාමිනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමකුට එබඳුවූ දානයක් දෙන ලද්දේ මහත් ඵල නොවුයේ වන්නේද, මහානිශංස නොවූයේ වන්නේද, ස්වාමිනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමකුට එබඳුවූ දානයක් දෙන ලද්දේ මහත්ඵල වූයේ වන්නේද, මහානිශංස වූයේ වන්නේද?”

“ශාරීපුත්‍රය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමකුට එබඳුවු දානයක් දෙන ලද්දේ මහත්ඵල නොවූයේ, මහානිශංස නොවූයේ වන්නේය. ශාරීපුත්‍රය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමකුට එබඳුවු දානයක් දෙන ලද්දේ මහත්ඵල වූයේ, මහානිශංස වූයේ වන්නේය.” “ස්වාමිනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමකුට එබඳුවු දානයක් දෙන ලද්දේ මහත්ඵල නොවූයේ, මහානිශංස නොවූයේ ස්වාමීනි, එයට හේතු කවරේද? එයට ප්‍රත්‍යය කවරේද? ස්වාමිනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමකුට එබඳුවු දානයක් දෙන ලද්දේ මහත්ඵල වූයේ, මහානිශංස වූයේ ස්වාමීනි, එයට හේතු කවරේද? එයට ප්‍රත්‍යය කවරේද?”

“ශාරීපුත්‍රය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් බලාපොරොත්තු සහිතව දන් දෙයි. ඇලුනු සිතැතිව දන්දෙයි. රැස්කිරීම් සිතැතිව දන් දෙයි. මෙය පරලොවදී අනුභව කරන්නෙමියි දන් දෙයි. හෙතෙම ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන, මල්-සුවඳ-විලවුන්, නිදන දේ, ගෘහ පහන් යන මෙයින් ඒ දානය දෙයි. ශාරීපුත්‍රය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් මෙබඳුවු දන් දෙන්නේය. එය කුමකැයි සිතන්නෙහිද?” “එසේය ස්වාමිනි.”

“ශාරීපුත්‍රය, එහි යමෙක් බලාපොරොත්තු ඇතිව දන් දෙයි. ඇළුනු සිතැතිව දන් දෙයි. රැස් කිරීම් සිතැතිව දන් දෙයි. මෙය පරලොවදී අනුභව කරන්නෙමියි දන් දෙයි. හෙතෙම ඒ දානය දි, ශරීරයාගේ බිඳීමෙන් මරණින් මතු චාතුර්මහාරාජික දෙවියන් අතර උපදියි. හෙතෙම ඒ කර්‍මය, ඒ ඎද්ධිය, ඒ යශස, ඒ අධිපති භාවය ගෙවා මෙලොවට එන සුළුවූයේ වෙයි.

“ශාරීපුත්‍රය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් බලාපොරොත්තු සහිතව දන් නොම දෙයි. ඇළුනු සිතැතිව දන් නොම දෙයි. රැස් කිරීම් සිතැතිව දන් නොම දෙයි. මෙය පරලොවදී අනුභව කරන්නෙමියි දන් නොම දෙයි. එසේ නමුදු දානය යහපත්යයි දන් දෙයි. නැවතද වනාහි පිය, මුතු, මි මුතුන් විසින් පෙර දෙන ලද්දේය. පෙර කරණ ලද්දේය. කුල වංශය පුරාණ දේ අත් හරින්ට නුසුදුසු වෙමියි දන් දෙයි. පිය, මි මුතුන් විසින් පෙර දෙන ලද්දේ නොවේ. කරණ ලද්දේ නොවේ. කුල වංශය අත් හරින්ට නුසුදුස්සෙමියි දන් දෙයි.

“නැවතද වනාහි ‘මම පිසමි. මොවුහු නොපිසිත්. පිසන්නා නොපිසන්නට නොදීම නුසුදුසුය’ යි (සිතා) දන් දෙයි. “මම ද නොපිසමි. මොවුහුද නොපිසිත්. පිසන්නා නොපිසන්නන්ට නොදීම නුසුදුසුය’ යි දන් දෙයි. නැවතද වනාහි යම්සේ ඔවුන්ගේ පෙර ඎෂීන්ගේ මහා යාගයෝ වූහ. ඒ කෙසේද? අට්ටක, වාමක, වාමදේව, වෙස්සාමිත්ත, යමතග්ගී, අංගීරස, භාරවාජ, වාසෙට්ඨ, කස්සප යන මොවුන්ගේය. මෙසේ මාගේ මේ දාන සංවිභාගය වන්නේයයි දන් දෙයි. යම් සේ ඔවුන්ගේ පෙර ඎෂීන්ගේ මහා යාගයෝ නොවූහ. ඒ කෙසේද? නැවතද වනාහි යම්සේ ඔවුන්ගේ පෙර ඎෂීන්ගේ මහා යාගයෝ වූහ. ඒ කෙසේද? අට්ටක, වාමක, වාමදේව, වෙස්සාමිත්ත, යමතග්ගී, අංගීරස, භාරවාජ, වාසෙට්ඨ, කස්සප යන මොවුන්ගේය. නැවතද වනාහි මාගේ මේ දානය දෙනුයේ සිත පහදියි. සතුටුවීමෙන් සොම්නස උපදියයි දන් දෙයි. මේ දානය දීමෙන් සිත නොපහදියි. නොසතුටු වීමෙන් සොම්නස උපදීයයි දන් දෙයි.

“නැවතද චිත්තාලංකාරය පිණිස සිතට වුවමනා දේ පිණිස යයි දන් දෙයි. හෙතෙම පැවිද්දෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට හෝ ආහාර පාන, වස්ත්‍ර, යාන, මල් සුවඳ විලවුන්, නිදන දේ, ගෘහ, පහන් යන මෙයින් ඒ දානය දෙයි. ශාරීපුත්‍රය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් මෙබඳුවූ දන් දෙන්නේය. එය කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”

“එසේය, ස්වාමිනි. යම් ඒ කෙනෙක් බලාපොරොත්තු නැතිව දන් දෙයි. ඇළුන සිත් නැතිව දන් දෙයි. රැස්කිරීම් සිත් නැතිව දන් දෙයි. මෙය පරලොවදී අනුභව නොකරන්නෙමියි දන් දෙයි. දානය යහපත් නොවෙතැයි දන් දෙයි. පිය මි මුතුන් විසින් නොම දෙන ලද්දේය. නොම කරණ ලද්දේය. පුරාණ කුල වංශය අත් හරින්ට නොහැක්කෙමියි දන් දෙයි. මම නොපිසමි. මොවුහු නොපිසිත්. පිසන්නා නොපිසන්නන්ට නොදෙන්ට නුසුදුසුය’ යි දන් දෙයි. යම් සේ වුන්ගේ පූර්‍ව ඎෂීන්ගේ මහා යාගයෝ නොවූහ. ඒ කෙසේද, අට්ටක, වාමක, වාමදේව, වෙස්සාමිත්ත, යමතග්ගී, අංගීරස, භාරවාජ, වාසෙට්ඨ, කස්සප, භගු යන මොවුන්ගේයි. මෙසේ මේ දානය මේ දාන සංවිභාගය වන්නේයයි දන් දෙයි. ‘මාගේ මේ දානය දෙන්නේ සිත නොපහදියි. සිත සතුටු නොවූයේ සොම්නස නොඋපදිය’ යි දන් දෙයි. එසේ නමුදු සිතේ අලංකාරය පිණිස, සිතට වුවමනා දේ පිණිස, දන් දෙයි. හෙතෙම ඒ දානය දී ශරීරයාගේ බිඳීමෙන් මරණින් මතු බ්‍රහ්ම කායික දෙවියන් සමග උපදියි. හෙතෙම ඒ කර්‍මය ගෙවා ඒ ඎද්‍ධිය, ඒ යසස, ඒ ආධිපත්‍යය ගෙවා මෙලොවට නොඑනසුළු වූයේ අනාගාමී වෙයි.

“ශාරීපුත්‍රය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කෙනෙකුට එබඳු දෙන ලද දන් මහත්ඵල නොවූයේ වේද, මහානිශංස නොවූයේ වේද, මේ එයට හේතුවයි. මේ එයට ප්‍රත්‍යයයි. ශාරීපුත්‍රය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කෙනෙකුට එබඳු දෙන ලද දන් මහත්ඵල වූයේද, මහානිශංස වූයේද, මේ එයට හේතුවයි. මේ එයට ප්‍රත්‍යයයි.

 

* ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි.